selery węzłobaldachowe

1.11.2021

 

Selery węzłobaldachowe (Heliosciadium nodiflorum, synonim Apium nodiflorum) zwane pęczyną węzłobaldachową to roślina szczególna w polskiej florze, gdyż występuje jedynie w Królowie w województwie lubuskim. Gatunek ten porasta rowy, przez które przepływa woda. Wilgotne siedlisko i dostęp do światła to najważniejsze czynniki wymagane dla prawidłowego wzrostu i rozwoju gatunku. Problem zaczyna się, kiedy poziom wody w rowach spada oraz gdy rozwija się bujnie konkurencja, szczególnie drzewa (np. wierzby, olchy). Dlatego selery węzłobaldachowe wymagają ochrony czynnej (okresowe koszenia, uprawa ex situ), w przeciwnym razie gatunek zniknie z flory polskiej.

 

Ogród Botaniczny Uniwersytetu Zielonogórskiego prowadzi od 2018 roku uprawę ex situ – oznacza to, że osobniki prowadzone przez placówkę wywodzą się z populacji w Królowie, a zostały wyprodukowane przez Ogród Botaniczny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Niespełna 11 lat temu inwestycja drogowa wiązała się z koniecznością podjęcia działań. Wówczas poznański Ogród zabezpieczył osobniki z populacji lubuskiej, ponieważ w 2010 roku zielonogórska jednostka nie posiadała jeszcze statusu ogrodu botanicznego w myśl ustawy o ochronie przyrody (obecnie jest to jedyny ogród botaniczny w Lubuskiem). To co znamienne, to pochodzenie osobników uprawianych przez wybrane polskie ogrody botaniczne z materiału pozyskanego w Królowie. Daje to bardzo istotną możliwość uzupełnienia dzikiej populacji o osobniki uprawiane bez obawy o ich odrębność genetyczną. Współczesna ochrona gatunkowa zaczyna się bowiem na poziomie populacji i jej zasobów genetycznych.

 

W roku bieżącym, 2021, postanowiliśmy przeprowadzić działania na rzecz ochrony selerów węzłobaldachowych. W tym celu dosadziliśmy w Królowie kolejne osobniki w rowie zasiedlonym przez gatunek oraz posadziliśmy kolejne w wybranych rowach, gdzie obecnie nie występują, a zgodnie z danymi sprzed kilku lat występowały. Aby jednak w pełni zasiedlić historyczne stanowiska, należałoby przeprowadzić szereg prac związanych z wykoszeniem i wykarczowaniem rowów, gdyż w wielu miejscach cień rzucany przez drzewa uniemożliwia zasiedlanie przez selery węzłobaldachowe. Pokazuje ten przykład, że chcąc chronić przyrodę nie można skupiać się na pojedynczych hasłach – np. chrońmy drzewa. I choć bez dwóch zdań wymagają one ochrony, w tym zbiorowiska leśne, remizy śródpolne czy aleje czy gatunki same w sobie (ok. 30% gatunków drzew jest narażona lub zagrożona wymarciem!), to jednak wiele gatunków przegrywa konkurencję z drzewami, przez co należy stale doświetlać takie stanowiska poprzez usuwanie siewek, a niekiedy niestety i młodych i starszych drzew. Wszystkie te działania wymagają wiedzy i planu, aby maksymalnie osiągnąć korzyści przyrodnicze, szczególnie gdy mowa o gatunku krytycznie zagrożonym wymarciem w Polsce jak selery węzłobaldachowe. Nasze działania nie skończą się na reintrodukcji gatunku w Królowie. Planujemy również założyć poletko pokazowe w Łęknicy, na terenie Parku Krajobrazowego „Łuk Mużakowa” z tablicą edukacyjną oraz wydać pierwszą część książki poświęconej głównie przyrodzie pogranicza polsko-niemieckiego. Powyższe zadania nie byłyby możliwe do realizacji bez wsparcia finansowego JM Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego, prof. dra hab. Wojciecha Strzyżewskiego oraz Lubuskiego Urzędu Marszałkowskiego.

 

dr Sebastian Pilichowski

 

21 VI 2018

21.06.2018 stanowisko w OBUZ przygotowane do posadzenia selerów węzłobaldachowych (fot. SP).

 

23 VII 2018

23.07.2018 rozwijające się sadzonki miesiąc po posadzeniu (fot. SP).

 

22 III 2019

22.03.2019 pierwsza wiosna młodych selerów węzłobaldachowych w OBUZ (fot. SP).

 

kwiatostan 20 VII 2021

20.07.2021 kwiatostan (fot. SP).

 

8 IX 2021

8.09.2021 wizyta na stanowisku naturalnym w Królowie (fot. SP).

 

13 X 2021

13.10.2021 materiał przygotowany do nasadzeń w Królowie (fot. SP).

 

19.10.2021 RadS

19.10.2021 Radosław Skrobania przy sadzeniu. (fot. SP)

 

19.10.2021 RS MS

19.10.2021 przerwa w sadzeniu; R. Skrobania i M. Szymański (fot. SP).

 

19.10.2021 selery

19.10.2021 selery węzłobaldachowe w stanie dzikim (fot. SP).

 

19 X 2021

19.10.2021 pamiątkowe zdjęcie na koniec akcji w terenie (fot. SP).