AKTUALNOŚCI

2026-10-27 - Monitoring salwinii pływającej (Salvinia natans) w sezonie 2026

Ogród Botaniczny UZ od kilku lat śledzi stan populacji salwinii pływającej (Salvinia natans) w województwie lubuskim i prowadzi jej uprawę ex situ. We wrześniu i październiku 2026 r. skontrolowaliśmy cztery stanowiska w dolinie Odry. Dwa z nich znamy z poprzednich sezonów, a dwa odnaleźliśmy w tym roku. Obraz jest zróżnicowany: na jednych stanowiskach są dobre wiadomości, na innych powody do niepokoju.

 

mapka stanowisk monitoringu saliwnii pływającej 2026

 

O gatunku

Salwinia pływająca to niewielka, jednoroczna paproć wodna, która swobodnie unosi się na powierzchni wody. W Polsce od 1983 r. podlega ścisłej ochronie gatunkowej. Zagrażają jej zanieczyszczenie wód, wysychanie zbiorników oraz regulacja rzek niszcząca starorzecza. Do życia potrzebuje płytkiej, spokojnej i stabilnej wody, dlatego bardzo szybko reaguje na zmiany jej poziomu.

Nasze kontrole przypadły na schyłek sezonu. Jesienią salwinia kończy zarodnikowanie, a rośliny obumierają i opadają na dno. Zimę przetrwają sporokarpy, czyli zarodnie, z których wiosną rozwiną się nowe rośliny. Dlatego jesienne obserwacje dobrze pokazują, jak gatunek poradził sobie w danym roku.

 

Zbliżenie na osobniki salwinia pływająca

 

Las Odrzański (Zielona Góra – Krępa): nowe stanowisko nad samą Odrą

W poprzednich latach w Lesie Odrzańskim obserwowaliśmy salwinię w niewielkim zbiorniku w głębi lasu. W czerwcu 2025 r. jego powierzchnia była prawie dwukrotnie mniejsza niż rok wcześniej, a część roślin została na suchym podłożu. W tym roku w sąsiednim starorzeczu znaleźliśmy jedynie nieliczne rośliny.

 

Niedaleko, bezpośrednio na Odrze, czekało nas jednak zaskoczenie. W jednej z ostróg rzecznych, w której znajduje się pomost, salwinia tworzy po jego obu stronach gęste, zwarte kobierce o łącznej powierzchni około 85 m². Podczas kontroli 19 września 2026 r. była to najliczniejsza z obserwowanych przez nas populacji. Rośnie w miejscu wyraźnie przekształconym przez człowieka. Sprzyja jej prawdopodobnie osłonięta zatoka ze słabym ruchem wody.

 

stanowisko las odrzański salwinia monitoring 2026

 

stanowisko salwinii w ostrodze Odry

 

Bobrowniki (gm. Otyń): salwinia wróciła

W lipcu 2025 r. nie znaleźliśmy salwinii na znanych stanowiskach koło Bobrownik, choć wcześniej rosła tu najliczniejsza populacja. W tym roku jej obecność ponownie się potwierdziła. W strefie przybrzeżnej płytkiego zbiornika w zakolu Odry rośnie kilka skupień o średnim zwarciu, w sumie około 5 m². Martwi jednak stan wody. Jej poziom jest o mniej więcej metr niższy niż przed rokiem, a w środku zbiornika odsłoniło się wyniesienie, przez które można dziś przejść suchą stopą.

 

stanowisko salwinii w oklicy bobrowników

 

Okolice Maszewa (gm. Maszewo): wyraźny regres

Stanowisko przy przeprawie promowej w Połęcku odkryliśmy w lipcu 2025 r. Salwinia tworzyła wtedy zwarte, dobrze rozwinięte płaty. 6 października 2026 r. rosła już tylko w rozproszeniu, pojedynczo lub w małych grupkach. Poziom wody spadł o około metr, odsłaniając rozległe muliste fragmenty dna, a tafla rozpadła się na mniejsze płaty. Siedlisko silnie przekształcają bobry. Widzieliśmy świeże żeremia, kanały, ślady żerowania oraz odciski łap i ogona w mule.

 

pojedyncze osobniki salwinii na stanowisku okolice Maszewa

 

Okolice Czerwieńska: nowe stanowisko

W tym roku po raz pierwszy zbadaliśmy starorzecza na zachód od przeprawy promowej Czerwieńsk–Brody. Salwinię stwierdziliśmy w dwóch zbiornikach, głównie przy brzegach. Miejscami tworzy zwarte płaty, gdzie indziej luźniejsze skupiska, na łącznej powierzchni około 30 m². Towarzyszą jej grążele i grzybienie, a brzegi porasta szuwar z pałek, turzyc i trzciny.

 

występowanie salwinii w starorzeczach Odry okolice Czerwieńska

 

Salwinia pływająca w okolicach Czerwieńska

 

Co dalej?

Wyniki z kolejnych sezonów pokazują, jak dynamiczne są populacje salwinii. Gatunek może zniknąć z jakiegoś miejsca w jednym roku i wrócić w kolejnym. Zwarte płaty potrafią w ciągu sezonu przejść w pojedyncze osobniki, a kurczące się małe zbiorniki mogą zastępować nowe stanowiska kawałek dalej. Wspólnym mianownikiem jest woda: na dwóch stanowiskach jej poziom spadł w ciągu roku o około metr. Dlatego będziemy dalej śledzić zasięg salwinii, zwarcie jej skupień i warunki hydrologiczne na wszystkich stanowiskach, także w zbiorniku monitorowanym w ubiegłych latach. Równolegle prowadzimy uprawę ex situ gatunku w Ogrodzie Botanicznym.

 

Fot. R. Skrobania, J. Różniewicz

2026-09-26 - Bioedukacja tętni! - XXVIII Krajowa Konferencja Dydaktyków Przedmiotów Przyrodniczych

W dniach 23–25 września 2026 r. w Zielonej Górze odbyła się XXVIII Krajowa Konferencja Dydaktyków Przedmiotów Przyrodniczych pod hasłem „Bioedukacja tętni!”. Nasz zespół miał przyjemność w niej uczestniczyć, a Ogród Botaniczny Uniwersytetu Zielonogórskiego był jednym z miejsc, które znalazły się na trasie spotkań i wykładów zaplanowanych podczas tego wydarzenia.

 

Pierwszy dzień konferencji spędziliśmy w siedzibie Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze. Tam wysłuchaliśmy pierwszych prelekcji poświęconych edukacji i dydaktyce przedmiotów przyrodniczych. 

 

Drugiego dnia odwiedziliśmy Centrum Edukacji Ekologicznej przy Wojewódzkim Ośrodku Sportu i Rekreacji w Drzonkowie. Zaprezentowano tam projekt „Lubuska Edukacja Ekologiczno-Klimatyczna (Nauka)”, w którym zagadnienia klimatyczne umiejętnie łączone są ze współczesnymi technologiami i praktycznymi doświadczeniami. 

 

Popołudniowym punktem programu była wizyta w Ogrodzie Botanicznym. Uczestnicy wzięli udział w spacerze z naszą przewodniczką Agnieszką Tokarską-Osyczką, a następnie wysłuchali wystąpień w salce edukacyjnej. 

 

Ostatni dzień ponownie odbył się w siedzibie Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli, gdzie organizatorzy zaplanowali kolejne prezentacje i podsumowanie wydarzenia.

 

Cieszymy się, że mogliśmy współtworzyć to spotkanie i gościć uczestników konferencji w Ogrodzie Botanicznym. Była to cenna okazja do wymiany doświadczeń i spojrzenia na edukację z różnych perspektyw.

 

 

 

 

 

 

2026-08-31 - W naszym Ogrodzie Botanicznym działo się w sierpniu!

Każdego dnia przyjmowaliśmy wielu gości, którzy postanowili zwiedzić nasze zielone zakątki. Natomiast ostatnie dwa weekendy sierpnia upłynęły pod znakiem wyjątkowych wydarzeń. 

 

22 sierpnia 2026 r. odbyła się jubileuszowa letnia odsłona Botanicznej 5. Pomimo nieco kapryśnej pogody na linii startu pojawiło się aż 190 osób (razem z grupami dziecięcymi). Botaniczna 5 w Zielonej Górze ma nietypowy przebieg, ponieważ wychodzi poza granice Ogrodu i zdecydowana większość biegu prowadzi przez sąsiadujący Las Piastowski. Efektem tego jest naprawdę wymagająca trasa, która dla niejednego wytrawnego biegacza stanowi wyzwanie. Właśnie dlatego wszystkim uczestnikom należą się duże gratulacje. Następna edycja Botanicznej 5 zaplanowana jest na 15 listopada.

 

 

 

 

29 sierpnia 2026 r. Ogród Botaniczny zamienił się w krainę miodem płynącą, a to za sprawą VII Lubuskiego Miodobrania. Wydarzenie połączyło przyjemne z pożytecznym, czyli szkolenie pszczelarskie, warsztaty wikliniarskie z degustacją niezwykle słodkiego i zdrowego dzieła pracowitych owadów. Zapracowana tego dnia była również komisja, która oceniła około 20 miodów, by wyłonić najlepszy z nich. Pierwszą nagrodę otrzymał pan Bogumił Dubiel. Dzień ten był pełen słodyczy, wiedzy i dobrej zabawy, ale przede wszystkim przypomniał nam, jak wiele zawdzięczamy pszczołom.

 

 

 

 

2026-07-21 - Posiedzenie Rady Programowej Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego

W dniu 2 lipca 2026 r. odbyło się posiedzenie Rady Programowej Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego. Spotkanie poświęcone było podsumowaniu działalności Ogrodu w 2025 roku oraz w pierwszym kwartale 2026 roku, a także omówieniu kierunków dalszego rozwoju jednostki.

 

Podczas posiedzenia przedstawiono najważniejsze działania realizowane przez Ogród Botaniczny, obejmujące m.in. ochronę gatunków roślin w ramach działań ex situ i in situ, rozwój działalności edukacyjnej i popularyzatorskiej, współorganizację wydarzeń przyrodniczych oraz aktywność naukową pracowników. Wśród istotnych osiągnięć znalazły się również modernizacja infrastruktury dydaktycznej, aktualizacja oznakowania kolekcji roślin oraz rozszerzenie oferty edukacyjnej skierowanej do różnych grup odbiorców.

W 2025 roku teren Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego odwiedziły 93 922 osoby, a z oferty zwiedzania z przewodnikiem skorzystały 822 osoby, co potwierdza rosnące zainteresowanie działalnością Ogrodu.

 

W dalszej części spotkania omówiono plany rozwoju, obejmujące m.in. rozbudowę oferty edukacyjnej, organizację nowych wydarzeń, dalszą poprawę infrastruktury oraz przygotowania do obchodów 20-lecia Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego, które odbędą się w 2027 roku.

 

Członkowie Rady Programowej poruszyli również kwestie związane z możliwościami rozwoju Ogrodu, pozyskiwaniem dodatkowych środków na działalność edukacyjną, wsparciem organizacyjnym dla realizacji przyszłych projektów oraz potrzebą dalszego wzmacniania roli Ogrodu jako miejsca ochrony bioróżnorodności, edukacji przyrodniczej i popularyzacji nauki.

2026-06-30 - Przekazanie selerów węzłobaldachowych do Ogrodu Botanicznego w Dreźnie

W styczniu informowaliśmy o roboczej wizycie dr Andrzeja Ragilewicza w Ogrodzie Botanicznym Technicznego Uniwersytetu w Dreźnie, która zapoczątkowała współpracę pomiędzy naszymi ogrodami. Kolejnym krokiem na wspólnej ścieżce było przekazanie zagrożonego wymarciem taksonu selerów węzłobaldachowych (Helosciadium nodiflorum (L.) W.D.J.Koch), dla którego od 2018 roku prowadzimy ochronę ex situ. Celem przekazania roślin było stworzenie populacji zabezpieczającej, a także budowanie podstaw przyszłej współpracy naukowej.

 

30 lipca 2026 r. przedstawiciele Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego w składzie mgr Radosław Skrobania oraz inż. Justyna Różniewicz wybrali się wraz z 50 rametami selera węzłobaldachowego do Drezna. Po dopełnieniu formalności i przyjęciu roślin przez dr Barbarę Ditsch odbył się spacer po terenie jednostki, podczas którego omówiliśmy najlepsze miejsca do ich wysadzenia. 

 

Przekazanie selerów węzłobaldachowych do Ogrodu Botanicznego Technicznego Uniwersytetu w Dreźnie

 

Podczas zwiedzania ogrodu dr Barbara Ditsch podzieliła się wiedzą o najcenniejszych taksonach, a także o aranżacyjnych i technicznych rozwiązaniach. Pełnia sezonu wegetacyjnego pozwoliła nam podziwiać gatunki wszystkich działów ich kolekcji.

 

Alpinarium w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Technicznego w Dreżnie

 

Szczególnie interesujące były działania realizowane we współpracy z wydziałami Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie. Naukowcy oraz studenci prowadzą badania z zakresu bioniki — dziedzina nauki, która czerpie inspirację z obserwacji natury do tworzenia nowoczesnych rozwiązań technologicznych. Na terenie ogrodu studenci mają możliwość realizacji własnych projektów. W dziale Lehr-Schulgarten przyszli nauczyciele samodzielnie tworzą i pielęgnują kwatery odpowiadające tematyce zajęć dydaktycznych. W innej części ogrodu prowadzone są doświadczalne nasadzenia przystosowane do trudnych warunków miejskich. 

 

Ogród Botaniczny Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie - przekazanie selerów węzłobaldachowych

 

Każda taka wizyta jest okazją do poznania nowych rozwiązań, wymiany doświadczeń i spojrzenia na własne działania z innej perspektywy. Mamy nadzieję, że rozpoczęta współpraca z Ogrodem Botanicznym Technicznego Uniwersytetu w Dreźnie zaowocuje kolejnymi wspólnymi przedsięwzięciami. 

 

2026-05-25 - Powiększa się zespół Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego!

W ostatnim czasie do naszego zespołu dołączyły dwie nowe osoby, które już aktywnie angażują się w rozwój i pielęgnację naszego Ogrodu.

 

Od 11 maja na stanowisku referenta inżynieryjno-technicznego pracuje inż. Justyna Różniewicz, która zastąpiła dr Andrzeja Ragilewicza. Z wykształcenia jest geodetą i kartografem, z doświadczenia copywriterem, a po godzinach najchętniej oddaje się ulubionemu hobby, jakim są rośliny ozdobne. Wspiera nas w pracy biurowej i terenowej, szczególnie w obszarze ochrony gatunków zagrożonych. 

 

Justyna - referent inżynieryjno-techniczny ogrodu botanicznego

 

Natomiast od 18 maja poszerzył się nasz zespół ogrodników. Do grona osób dbających o rośliny dołączyła Karolina Zarzycka – technik architektury krajobrazu, a z pasji ogrodniczka, dla której nie ma rzeczy niemożliwych. Zaangażowanie oraz kierunkowe wykształcenie pozwoliły jej bardzo szybko wdrożyć się w nowe obowiązki, a pierwsze efekty jej działań można już podziwiać na terenie naszego Ogrodu.

 

Karolina - ogrodnik ogrodnik botanicznego

 

Serdecznie witamy Justynę i Karolinę w naszych szeregach! Cieszymy się, że wspólnie będziemy rozwijać i pielęgnować nasz Ogród Botaniczny. Życzymy Wam wielu sukcesów i satysfakcji z pracy. 

2026-04-22 - Międzynarodowy Dzień Ziemi

Każdego roku 22 kwietnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Ziemi – święto poświęcone ochronie środowiska oraz popularyzacji wiedzy o funkcjonowaniu naszej planety. Idea Dnia Ziemi narodziła się w 1970 roku, a obecnie jest obchodzona w ponad 190 krajach. To okazja do zwrócenia uwagi na wyzwania związane ze zmianami klimatu, degradacją środowiska oraz koniecznością ochrony cennych zasobów przyrodniczych.

 

Ogrody botaniczne odgrywają istotną rolę w zachowaniu bioróżnorodności. Łączą działalność naukową, edukacyjną oraz działania związane z ochroną przyrody. Jednym z ważnych obszarów ich działalności jest ochrona ex situ, polegająca na zachowaniu gatunków poza ich naturalnymi siedliskami. Działania te uzupełniają ochronę prowadzoną in situ, czyli w miejscach naturalnego występowania roślin i mają szczególne znaczenie w przypadku gatunków zagrożonych wyginięciem lub narażonych na zmiany zachodzące w środowisku.

 

Międzynarodowy Dzień Ziemi przypomina również o znaczeniu badań naukowych i edukacji przyrodniczej. Poznawanie różnorodności roślin, ich przystosowań do różnych warunków środowiska oraz zależności między organizmami pozwala lepiej zrozumieć procesy zachodzące w przyrodzie i skuteczniej chronić gatunki oraz ich siedliska.

 

Obchody Dnia Ziemi przypominają, że poznawanie świata roślin stanowi jeden z ważnych elementów skutecznej ochrony przyrody. Ogrody botaniczne, łącząc badania naukowe, kolekcjonowanie i edukację, odgrywają ważną rolę w tym procesie.

2026-03-23 - Oleje w ogrodzie, czyli naturalny sposób na wiosenne szkodniki

Wraz z początkiem sezonu ogrodniczego coraz więcej osób sięga po rozwiązania przyjazne środowisku. Jednym z nich jest olej parafinowy, który stanowi skuteczniejszą i jednocześnie bezpieczniejszą alternatywę dla wielu chemicznych środków ochrony roślin.

 

Olej parafinowy działa mechanicznie – pokrywa szkodniki cienką warstwą, odcinając im dostęp do powietrza. Dzięki temu skutecznie pomaga w zwalczaniu takich problemów jak mszyce, tarczniki, miseczniki czy przędziorki. Co ważne, nie powoduje uodparniania się szkodników, jak w przypadku niektórych środków chemicznych.

 

W ogrodnictwie najczęściej stosuje się olej parafinowy w formie emulsji, przeznaczonej do oprysków drzew i krzewów owocowych oraz roślin ozdobnych. Zabiegi wykonuje się wczesną wiosną, zanim rośliny rozpoczną intensywną wegetację. To właśnie wtedy można najskuteczniej ograniczyć populację zimujących szkodników.

 

Olej parafinowy nie jest jednak jedynym rozwiązaniem stosowanym w ochronie roślin. Coraz częściej zwraca się uwagę również na oleje silikonowe, które działają na podobnej zasadzie mechanicznej. Tworzą one cienką powłokę na powierzchni roślin i szkodników, ograniczając ich rozwój oraz oddychanie.

 

Ich zaletą jest dobra przyczepność do liści oraz odporność na zmywanie przez deszcz, co może zwiększać skuteczność zabiegów. Podobnie jak w przypadku oleju parafinowego, preparaty na bazie oleju silikonowego uznawane są za rozwiązanie bardziej przyjazne środowisku, szczególnie gdy stosowane są zgodnie z zaleceniami.

 

Wybierając odpowiedni środek, warto zwrócić uwagę na jego przeznaczenie oraz formę – najlepiej sprawdzają się preparaty przeznaczone specjalnie do zastosowań ogrodniczych, które łatwo mieszają się z wodą i zapewniają równomierne pokrycie roślin.

Wybór metody zależy od rodzaju upraw, terminu zabiegu oraz indywidualnych preferencji ogrodnika. Zarówno oleje parafinowe, jak i silikonowe mogą stanowić element nowoczesnej, świadomej i bardziej ekologicznej ochrony roślin.

2026-02-02 - 25 lat Uniwersytetu Zielonogórskiego

W 2026 roku Uniwersytet Zielonogórski obchodzi jubileusz 25-lecia istnienia. To czas podsumowań, wspomnień i spojrzenia w przyszłość uczelni, która od lat łączy tradycję akademicką Zielonej Góry z nauką, dydaktyką i rozwojem.

 

Ogród Botaniczny Uniwersytetu Zielonogórskiego jest częścią tej historii. To miejsce, w którym nauka i edukacja mają swoje wyjątkowe, naturalne otoczenie.

 

Z okazji 25-lecia życzymy Uniwersytetowi Zielonogórskiemu dalszych sukcesów, inspirujących odkryć oraz grona ludzi z pasją, którzy będą tworzyć kolejne karty historii uczelni.

 

Więcej informacji o jubileuszu oraz planowanych wydarzeniach:
https://uz.zgora.pl/o-jubileuszu

 

2026-01-21 - Z wizytą u partnerów w Dreźnie

W dniach 13–15 stycznia 2026 r., na zaproszenie strony niemieckiej, odbyła się wizyta robocza w Dreźnie, w której uczestniczył dr Andrzej Regilewicz, jako przedstawiciel Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego. Celem wyjazdu było nawiązanie strategicznej współpracy naukowo-badawczej oraz wymiana doświadczeń.

 

Podczas intensywnego programu wizyty odwiedzono Ogród Botaniczny Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie (Technische Universität Dresden, Botanischer Garten), gdzie Andrzej zaprezentował historię oraz bieżącą działalność Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego. Dr Barbara Ditsch (Wissenschaftliche Leitung) przedstawiła drezdeńską jednostkę, dzieląc się doświadczeniami w zakresie nowoczesnych metod prowadzenia kolekcji oraz skutecznych strategii ochrony gatunków.

 

 

 

 



Kolejnym punktem wizyty było spotkanie w Staatliche Schlösser, Burgen und Gärten Sachsen gGmbH (Państwowe Zamki, Zamki i Ogrody Saksonii) – instytucji zarządzającej najważniejszymi zabytkami ogrodowymi regionu. Podczas rozmów z dr Claudiusem Wecke omówiono praktyczne aspekty pielęgnacji historycznych drzewostanów oraz potencjał wdrażania innowacyjnych metod uprawy drzew, uwzględniających adaptację parków do postępujących zmian klimatu.


Jesteśmy bardzo wdzięczni za zaproszenie oraz doskonałą organizację wizyty. Cieszymy się z możliwości zapoznania się z działalnością Staatliche Schlösser, Burgen und Gärten Sachsen gGmbH (Państwowe Zamki, Zamki i Ogrody Saksonii), a także Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie (Technische Universität Dresden, Botanischer Garten).