AKTUALNOŚCI
W dniu 2 lipca 2026 r. odbyło się posiedzenie Rady Programowej Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego. Spotkanie poświęcone było podsumowaniu działalności Ogrodu w 2025 roku oraz w pierwszym kwartale 2026 roku, a także omówieniu kierunków dalszego rozwoju jednostki.
Podczas posiedzenia przedstawiono najważniejsze działania realizowane przez Ogród Botaniczny, obejmujące m.in. ochronę gatunków roślin w ramach działań ex situ i in situ, rozwój działalności edukacyjnej i popularyzatorskiej, współorganizację wydarzeń przyrodniczych oraz aktywność naukową pracowników. Wśród istotnych osiągnięć znalazły się również modernizacja infrastruktury dydaktycznej, aktualizacja oznakowania kolekcji roślin oraz rozszerzenie oferty edukacyjnej skierowanej do różnych grup odbiorców.
W 2025 roku teren Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego odwiedziły 93 922 osoby, a z oferty zwiedzania z przewodnikiem skorzystały 822 osoby, co potwierdza rosnące zainteresowanie działalnością Ogrodu.
W dalszej części spotkania omówiono plany rozwoju, obejmujące m.in. rozbudowę oferty edukacyjnej, organizację nowych wydarzeń, dalszą poprawę infrastruktury oraz przygotowania do obchodów 20-lecia Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego, które odbędą się w 2027 roku.
Członkowie Rady Programowej poruszyli również kwestie związane z możliwościami rozwoju Ogrodu, pozyskiwaniem dodatkowych środków na działalność edukacyjną, wsparciem organizacyjnym dla realizacji przyszłych projektów oraz potrzebą dalszego wzmacniania roli Ogrodu jako miejsca ochrony bioróżnorodności, edukacji przyrodniczej i popularyzacji nauki.
W styczniu informowaliśmy o roboczej wizycie dr Andrzeja Ragilewicza w Ogrodzie Botanicznym Technicznego Uniwersytetu w Dreźnie, która zapoczątkowała współpracę pomiędzy naszymi ogrodami. Kolejnym krokiem na wspólnej ścieżce było przekazanie zagrożonego wymarciem taksonu selerów węzłobaldachowych (Helosciadium nodiflorum (L.) W.D.J.Koch), dla którego od 2018 roku prowadzimy ochronę ex situ. Celem przekazania roślin było stworzenie populacji zabezpieczającej, a także budowanie podstaw przyszłej współpracy naukowej.
30 lipca 2026 r. przedstawiciele Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego w składzie mgr Radosław Skrobania oraz inż. Justyna Różniewicz wybrali się wraz z 50 rametami selera węzłobaldachowego do Drezna. Po dopełnieniu formalności i przyjęciu roślin przez dr Barbarę Ditsch odbył się spacer po terenie jednostki, podczas którego omówiliśmy najlepsze miejsca do ich wysadzenia.
Podczas zwiedzania ogrodu dr Barbara Ditsch podzieliła się wiedzą o najcenniejszych taksonach, a także o aranżacyjnych i technicznych rozwiązaniach. Pełnia sezonu wegetacyjnego pozwoliła nam podziwiać gatunki wszystkich działów ich kolekcji.
Szczególnie interesujące były działania realizowane we współpracy z wydziałami Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie. Naukowcy oraz studenci prowadzą badania z zakresu bioniki — dziedzina nauki, która czerpie inspirację z obserwacji natury do tworzenia nowoczesnych rozwiązań technologicznych. Na terenie ogrodu studenci mają możliwość realizacji własnych projektów. W dziale Lehr-Schulgarten przyszli nauczyciele samodzielnie tworzą i pielęgnują kwatery odpowiadające tematyce zajęć dydaktycznych. W innej części ogrodu prowadzone są doświadczalne nasadzenia przystosowane do trudnych warunków miejskich.
Każda taka wizyta jest okazją do poznania nowych rozwiązań, wymiany doświadczeń i spojrzenia na własne działania z innej perspektywy. Mamy nadzieję, że rozpoczęta współpraca z Ogrodem Botanicznym Technicznego Uniwersytetu w Dreźnie zaowocuje kolejnymi wspólnymi przedsięwzięciami.
W ostatnim czasie do naszego zespołu dołączyły dwie nowe osoby, które już aktywnie angażują się w rozwój i pielęgnację naszego Ogrodu.
Od 11 maja na stanowisku referenta inżynieryjno-technicznego pracuje inż. Justyna Różniewicz, która zastąpiła dr Andrzeja Ragilewicza. Z wykształcenia jest geodetą i kartografem, z doświadczenia copywriterem, a po godzinach najchętniej oddaje się ulubionemu hobby, jakim są rośliny ozdobne. Wspiera nas w pracy biurowej i terenowej, szczególnie w obszarze ochrony gatunków zagrożonych.
Natomiast od 18 maja poszerzył się nasz zespół ogrodników. Do grona osób dbających o rośliny dołączyła Karolina Zarzycka – technik architektury krajobrazu, a z pasji ogrodniczka, dla której nie ma rzeczy niemożliwych. Zaangażowanie oraz kierunkowe wykształcenie pozwoliły jej bardzo szybko wdrożyć się w nowe obowiązki, a pierwsze efekty jej działań można już podziwiać na terenie naszego Ogrodu.
Serdecznie witamy Justynę i Karolinę w naszych szeregach! Cieszymy się, że wspólnie będziemy rozwijać i pielęgnować nasz Ogród Botaniczny. Życzymy Wam wielu sukcesów i satysfakcji z pracy.
Każdego roku 22 kwietnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Ziemi – święto poświęcone ochronie środowiska oraz popularyzacji wiedzy o funkcjonowaniu naszej planety. Idea Dnia Ziemi narodziła się w 1970 roku, a obecnie jest obchodzona w ponad 190 krajach. To okazja do zwrócenia uwagi na wyzwania związane ze zmianami klimatu, degradacją środowiska oraz koniecznością ochrony cennych zasobów przyrodniczych.
Ogrody botaniczne odgrywają istotną rolę w zachowaniu bioróżnorodności. Łączą działalność naukową, edukacyjną oraz działania związane z ochroną przyrody. Jednym z ważnych obszarów ich działalności jest ochrona ex situ, polegająca na zachowaniu gatunków poza ich naturalnymi siedliskami. Działania te uzupełniają ochronę prowadzoną in situ, czyli w miejscach naturalnego występowania roślin i mają szczególne znaczenie w przypadku gatunków zagrożonych wyginięciem lub narażonych na zmiany zachodzące w środowisku.
Międzynarodowy Dzień Ziemi przypomina również o znaczeniu badań naukowych i edukacji przyrodniczej. Poznawanie różnorodności roślin, ich przystosowań do różnych warunków środowiska oraz zależności między organizmami pozwala lepiej zrozumieć procesy zachodzące w przyrodzie i skuteczniej chronić gatunki oraz ich siedliska.
Obchody Dnia Ziemi przypominają, że poznawanie świata roślin stanowi jeden z ważnych elementów skutecznej ochrony przyrody. Ogrody botaniczne, łącząc badania naukowe, kolekcjonowanie i edukację, odgrywają ważną rolę w tym procesie.
Wraz z początkiem sezonu ogrodniczego coraz więcej osób sięga po rozwiązania przyjazne środowisku. Jednym z nich jest olej parafinowy, który stanowi skuteczniejszą i jednocześnie bezpieczniejszą alternatywę dla wielu chemicznych środków ochrony roślin.
Olej parafinowy działa mechanicznie – pokrywa szkodniki cienką warstwą, odcinając im dostęp do powietrza. Dzięki temu skutecznie pomaga w zwalczaniu takich problemów jak mszyce, tarczniki, miseczniki czy przędziorki. Co ważne, nie powoduje uodparniania się szkodników, jak w przypadku niektórych środków chemicznych.
W ogrodnictwie najczęściej stosuje się olej parafinowy w formie emulsji, przeznaczonej do oprysków drzew i krzewów owocowych oraz roślin ozdobnych. Zabiegi wykonuje się wczesną wiosną, zanim rośliny rozpoczną intensywną wegetację. To właśnie wtedy można najskuteczniej ograniczyć populację zimujących szkodników.
Olej parafinowy nie jest jednak jedynym rozwiązaniem stosowanym w ochronie roślin. Coraz częściej zwraca się uwagę również na oleje silikonowe, które działają na podobnej zasadzie mechanicznej. Tworzą one cienką powłokę na powierzchni roślin i szkodników, ograniczając ich rozwój oraz oddychanie.
Ich zaletą jest dobra przyczepność do liści oraz odporność na zmywanie przez deszcz, co może zwiększać skuteczność zabiegów. Podobnie jak w przypadku oleju parafinowego, preparaty na bazie oleju silikonowego uznawane są za rozwiązanie bardziej przyjazne środowisku, szczególnie gdy stosowane są zgodnie z zaleceniami.
Wybierając odpowiedni środek, warto zwrócić uwagę na jego przeznaczenie oraz formę – najlepiej sprawdzają się preparaty przeznaczone specjalnie do zastosowań ogrodniczych, które łatwo mieszają się z wodą i zapewniają równomierne pokrycie roślin.
Wybór metody zależy od rodzaju upraw, terminu zabiegu oraz indywidualnych preferencji ogrodnika. Zarówno oleje parafinowe, jak i silikonowe mogą stanowić element nowoczesnej, świadomej i bardziej ekologicznej ochrony roślin.
W 2026 roku Uniwersytet Zielonogórski obchodzi jubileusz 25-lecia istnienia. To czas podsumowań, wspomnień i spojrzenia w przyszłość uczelni, która od lat łączy tradycję akademicką Zielonej Góry z nauką, dydaktyką i rozwojem.
Ogród Botaniczny Uniwersytetu Zielonogórskiego jest częścią tej historii. To miejsce, w którym nauka i edukacja mają swoje wyjątkowe, naturalne otoczenie.
Z okazji 25-lecia życzymy Uniwersytetowi Zielonogórskiemu dalszych sukcesów, inspirujących odkryć oraz grona ludzi z pasją, którzy będą tworzyć kolejne karty historii uczelni.
Więcej informacji o jubileuszu oraz planowanych wydarzeniach:
https://uz.zgora.pl/o-jubileuszu
W dniach 13–15 stycznia 2026 r., na zaproszenie strony niemieckiej, odbyła się wizyta robocza w Dreźnie, w której uczestniczył dr Andrzej Regilewicz, jako przedstawiciel Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego. Celem wyjazdu było nawiązanie strategicznej współpracy naukowo-badawczej oraz wymiana doświadczeń.
Podczas intensywnego programu wizyty odwiedzono Ogród Botaniczny Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie (Technische Universität Dresden, Botanischer Garten), gdzie Andrzej zaprezentował historię oraz bieżącą działalność Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Zielonogórskiego. Dr Barbara Ditsch (Wissenschaftliche Leitung) przedstawiła drezdeńską jednostkę, dzieląc się doświadczeniami w zakresie nowoczesnych metod prowadzenia kolekcji oraz skutecznych strategii ochrony gatunków.
Kolejnym punktem wizyty było spotkanie w Staatliche Schlösser, Burgen und Gärten Sachsen gGmbH (Państwowe Zamki, Zamki i Ogrody Saksonii) – instytucji zarządzającej najważniejszymi zabytkami ogrodowymi regionu. Podczas rozmów z dr Claudiusem Wecke omówiono praktyczne aspekty pielęgnacji historycznych drzewostanów oraz potencjał wdrażania innowacyjnych metod uprawy drzew, uwzględniających adaptację parków do postępujących zmian klimatu.
Jesteśmy bardzo wdzięczni za zaproszenie oraz doskonałą organizację wizyty. Cieszymy się z możliwości zapoznania się z działalnością Staatliche Schlösser, Burgen und Gärten Sachsen gGmbH (Państwowe Zamki, Zamki i Ogrody Saksonii), a także Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie (Technische Universität Dresden, Botanischer Garten).
Podsumowując nasze działania w ramach realizacji zadania pn.: Monitoring i wzmocnienie populacji salwinii pływającej (Salvinia natans) w uprawie ex situ Ogrodu Botanicznego dofinansowanego przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze, przygotowaliśmy mapę występowania Salwinii pływającej (Salvinia natans) na obszarach przyrodniczych naszego województwa.
W tym roku Ogród Botaniczny realizował projekt: Monitoring i wzmocnienie populacji salwinii pływającej (Salvinia natans) w uprawie ex situ Ogrodu Botanicznego, dofinansowany przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze.
Zakres działań.
W ramach realizacji projektu zaplanowano i zrealizowano następujące działania:
- odnalezienie nowych populacji – aktywne poszukiwania salwinii na potencjalnych stanowiskach, w celu poszerzenia wiedzy o zasięgu jej występowania oraz monitorowania wpływu warunków środowiskowych,
- zabezpieczenie istniejących populacji – ochrona aktualnych siedlisk oraz utrzymywanie stabilnych warunków środowiskowych, by zapobiec dalszemu spadkowi liczebności gatunku,
- utrzymanie populacji w warunkach ex situ – prowadzenie uprawy salwinii pływającej w Ogrodzie Botanicznym, poza jej naturalnym środowiskiem, co pozwala zachować genetyczną reprezentację gatunku i stwarza możliwość przyszłej reintrodukcji.
W ramach przedsięwzięcia na terenie Ogrodu powstały również dwie tablice edukacyjne – jedna poświęcona salwinii pływającej, a druga metodom ochrony roślin in situ i ex situ.
Fot. 1. Tablice edukacyjne podczas montażu.
Fot. 2. Tablica edukacyjna podczas montażu.
Fot. 3. Tablice edukacyjne ustawione na terenie Ogrodu Botanicznego.
Dodatkowo utworzono betonowe koryto, w którym – zgodnie z decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim (WPN-I.6400.41.2023.JK z dnia 29.12.2023 r.) – przechowywane będą zebrane okazy w ramach ochrony ex situ, czyli poza naturalnym siedliskiem.
Fot. 4. Koryto betonowe dla salwinii pływającej podczas prac realizacyjnych.
Fot. 5. Koryto betonowe dla salwinii pływającej podczas prac realizacyjnych.
Fot. 6. Koryto betonowe dla salwinii pływającej - efekt finalny.
O gatunku.
Salwinia pływająca (Salvinia natans) to roślina wodna objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową od 1983 roku. Została umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2016) w grupie gatunków narażonych na wymarcie (kategoria zagrożenia V).
Gatunek ten jest rzadki w wielu regionach Europy – w Słowenii, Włoszech i na Ukrainie uznawany jest za zagrożony. Do głównych czynników wpływających na spadek jego populacji należą zanieczyszczenie wód, wysychanie zbiorników oraz regulacja rzek, prowadząca do niszczenia starorzeczy. W województwie lubuskim salwinię pływającą można wciąż spotkać w różnych regionach – tam, gdzie znajduje odpowiednie warunki do wzrostu, w licznych jeziorach i stawach.
Znaczenie projektu.
Realizacja projektu przyczynia się do zachowania różnorodności biologicznej oraz ochrony gatunków zagrożonych w Polsce. Działania podejmowane przez Ogród Botaniczny mają nie tylko charakter ochronny, lecz także edukacyjny – zwiększają świadomość ekologiczną odwiedzających i pokazują, jak istotna jest troska o nawet najmniejsze elementy ekosystemu.
Wsparcie.
Projekt został zrealizowany przy pomocy finansowej Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze.
Dziękujemy za wsparcie w działaniach na rzecz ochrony przyrody i zachowania unikatowych gatunków flory naszego regionu.